برنامه اردی بهشت  در تاریخ یکشنبه 22 مرداد از شبکه چهارم سیما بحثی را اختصاص داد به مطالبات رهبری از دانشجویان. که در اینجا بخشی از نکاتی که آن جا ذکر کردم را عرض می کنم. به دلیل وقت بسیار کم راجع به هر مطلب خیلی کوتاه صحبت شد.

جهاد علمی:

در کتب فقه اللغه جهاد را تلاش خستگی ناپذیر و پر نیرو در مقابل دفع یک مانع یا دفع یک دشمن تعریف کرده اند و  تعبیر جهاد علمی به معنی تلاش بی وقفه ی علمی برای دفع موانع موجود است.

رهبری در تفسیر حدیث العلم سلطان آن را به علم قدرت است ترجمه  می کنند و یکی از شدید ترین تاکیدات ایشان همین مسئله علم و آرمان گرایی در علم است. همین که در دیدار اخیر بالای سرشان جمله لاشرف کالاعلم را نوشته اند خود گویای نوع نگاه ایشان به علم است که طبیعی است چرا که ایشان معتقدند عزت و حیات سیاسی و اقتصادی و بین المللی یک جامعه در گروه حیات و عزت علمی آن جامعه است.

ایشان نگاهشان به علوم موجود  و نسبت علم و دین نیز نگاه مشخصی است. نگاهشان نه تایید صرف است و نه رد صرف بلکه معتقدند باید مواجهه انتقادی داشت. برخی اش را پذیرفت، برخی اش را تصحیح کرد و برخی اش را رد نمود

آزاداندیشی:

ایشان معتقدند: آن چیزی که می تواند به پیشرفت کشور کمک کند، آزادی واقعی فکر هاست. آزادانه فکر کردن، آزادانه مطرح کردن، از هو و جنجال نترسیدن، به تشویق و ترخیص این و آن هم نگاه نکردن. که البته برای این نگاه ما مویدات بسیاری در سنت های دینی و سیره عملی و علمی ائمه خصوصا امام صادق و امام رضا علیهما السلام می بینیم که سیره ایشان مبتنی بر تعقل شیعی و آزادفکری است. در قرآن ذکر شده: فبشر العباد. الذین یستمعون القول و یتبعون احسنه.  یا در حدیث بسیار زیبایی حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند اضربو بعض الرای ببعض یتولد منه الصوابک آرا را برخی را به برخی دیگر عرضه کنید که از محصول این تضارب آرا رای درست متولد می شود. همچنین ما در دوره باشکوه تمدن اسلامی و در سنت مدرسیمان، مجالسی داشته ایم که به مجلس المناظره شهره بوده اند که مجالسی بوده ویژه اساتید و در مقابل دانشجویان با  اهداف آموزشی با یکدیگر مناظره می کردند. همچنین دو کتاب ارشمند خلاف شیخ طوسی در فقه و اشارات ابن سینا در فلسفه که سرشار از عقلانیت و تبیین آرا مختلف و آزاداندیشی هستند نمونه های خوبی برای سنت علما و اندیشمندان ما در بحث آزاداندیشی است. 

از یک طرف تحجر و جمود و از طرفی تقلید به توقف حرکت علمی منجر می شود. آزاداندیشی راهی است در میانه این دو برای تحقق پویایی و حرکت علمی.

البته باید سه گانه آزادی، منطق و اخلاق را توامان مد نظر داشت که این دو مورد محدود کننده آزادی نیستند بلکه تضمین کننده آزادی اند. البته قطعا موانعی بر سر راه آزاداندیشی دانشجویان وجود دارد. بخشی اش ناشی از برخی دستگاه های اجرایی و قضایی نظام است که رهبری در همین دیدار اخیر اشاره کردند باید از برخوردهای امنیتی در برابر انتقادات دانشجویان جلوگیری کرد.

(هنوز قصدداشتم ادامه دهم که مجری محترم ضمن دعا برای تحقق این مطلب پرسش از بحث دیگری کردند.)

آرمان خواهی:

جنبش دانشجویی در کشور ما دو ویژگی مهم دارد. در بعد بین المللی همیشه ضد استکبار جهانی و ضد سلطه است و در بعد داخلی همیشه ضد استبداد و به شدت عدالت خواه است. جنبش دانشجویی که بادیدن فساد سیاسی و اقتصادی در جامعه و در بخشی از دستگاه های نظام آرزوی عدالت اجتماعی و میل به فساد آرمان خواهی نداشته باشد، در ادعای خود صادق نیست.

رهبری تاکید دارند که دانشجو باید تحلیل داشته باشد هرچند غلط و لحن دانشجو باید طلبکارانه باشد.. ایشان می فرماید:

«جوانان باید، عدالت خواهی را از یاد نبرند، آزادی را با همان مفهوم بسیار والای اسلامی، چه آزادی فردی چه آزادی اجتماعی و چه سیاسی و معنوی و روحی را جز خواسته های همیشگی خود بدانند و از یاد نبرند. مبارزه با فقر و ایجاد رفاه عمومی را جز مطالبات خود بدانند. امر به معروف و نهی از منکر هم جز مسایلی است که جوانان باید به آن اهتمام کنند.»

البته ایشان در توضیح امر به معروف و نهی از منکر هم می گویند:

«گناهکار فقط بدحجاب نیست که بعضی فقط به مسئله بدحجابی رسیده اند. این یکی از گناهان است و از خیلی از گناهان کوچکتر است. خلاف های سیاسی، خلاف های اقتصادی، خلاف های فرهنگی، این ها همه منکر است که مهمترینش حوزه مسئولان است. یعنی شما دانشجویان باید ما را امر به معروف و نهی از منکر کنید»

* بحث های بیشتری مد نظرم بود خصوصا در بحث آرمان خواهی و بحثی درباب تعمیق معرفت دینی که فرصت مطرح شدنش نشد.